1. Tổng quan diễn biến thời tiết trên cả nước quý IV/2025

Khí hậu quý I/2026

Xu hướng thời tiết

Bão

Quý IV/2025 ghi nhận 7 cơn Bão/ATNĐ hoạt động trên Biển Đông, trong đó có 5 cơn bão và 2 cơn áp thấp nhiệt đới (ATNĐ), với phần lớn hình thành và tác động trong tháng 10–11. Tháng 10 có 3 cơn, chủ yếu gây mưa lớn cho Bắc Bộ và Trung Bộ, trong khi tháng 11 xuất hiện 4 cơn, đáng chú ý là bão số 13 (Kalmaegi) đổ bộ vào Gia Lai – Đắk Lắk gây mưa lũ, gió mạnh và thiệt hại nghiêm trọng. Đặc biệt, cuối tháng 11 ghi nhận một áp thấp nhiệt đới di chuyển ngược từ eo biển Ma-la-ca vào nam Biển Đông – hiện tượng cực kỳ hiếm, còn tháng 12 không xuất hiện bão hoặc áp thấp nhiệt đới.

Enso

Quý IV/2025 ENSO duy trì ở pha lạnh (Lanina) với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển vùng Nino3.4 dao động -0.5 đến -1 độ C

Nhiệt độ

So với cùng kỳ quý IV/2024, nền nhiệt cả nước phổ biến thấp hơn từ 0-0.5 độ, riêng khu vực vùng núi Đông Bắc và các tỉnh Hà Tĩnh – Gia Lai nền nhiệt phổ biến cao hơn khoảng 0.5 độ. Các đợt không khí lạnh (KKL) năm nay hoạt động mạnh hơn bình thường vào tháng 10, nhưng lại có xu hướng yếu hơn vào các tháng 11-12. Do vậy mà cảm nhận mùa đông tuy đến sớm nhưng chính đông thời tiết lại không thực sự rét sâu

Mưa

• Giai đoạn tháng 10-11 mưa xảy ra dồn dập ở khu vực Trung Bộ do ảnh hưởng tổ hợp KKL, bão/ATNĐ, dải hội tụ nhiệt đới, nhiễu động gió Đông trên cao; gây nên các trận mưa lũ đặc biệt nghiêm trọng, thậm chí ở các tỉnh Gia Lai – Lâm Đồng có nơi ghi nhận mưa lũ mức lịch sử.
• So với cùng kỳ quý IV/2024 lượng mưa cả nước phổ biến cao hơn từ 30-80%, riêng Nam Bộ mưa ở mức tương đương.

Phân tích lượng mưa tháng 10

• Bắc Bộ: Ghi nhận 2 đợt mưa diện rộng (06–08/10 và 13–16/10), trong đó mưa lớn tập trung tại khu vực Đông Bắc Bộ. Đợt mưa 06–08/10 chịu ảnh hưởng của bão số 11 và hoàn lưu vùng áp thấp suy yếu, gây mưa to đến rất to tại Đông Bắc Bộ, Thái Nguyên, Tuyên Quang và Hà Nội. Tổng lượng mưa (TLM) phổ biến 150–250mm, có điểm vượt 450mm.
• Trung Bộ: Ghi nhận nhiều đợt mưa lớn diện rộng, đặc biệt từ Nam Nghệ An đến Quảng Ngãi với 3 đợt mưa chính (09–10/10, 16–20/10 và 23–31/10). Đợt mưa 23–31/10 gây mưa rất to trên diện rộng, TLM phổ biến 150–450mm, nhiều nơi trên 550mm. Một số khu vực tại Huế và Đà Nẵng ghi nhận lượng mưa đặc biệt lớn, tổng cả đợt vượt 1.000mm.
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Trong tháng có nhiều ngày xảy ra mưa dông diện rộng, có ngày xảy ra mưa vừa, đến mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa ghi nhận các khu vực từ 100-210mm.

Phân tích lượng mưa tháng 11

• Bắc Bộ: Ghi nhận 1 đợt mưa xảy ra trên diện rộng từ ngày 7-9/11, mưa nhỏ đến vừa, cục bộ có điểm mưa to trong 24h như Ba Vì, Yên Bái, Lạc Sơn. Ngoài ra cũng ghi nhận 2 đợt mưa rải rác (tập trung ở vùng núi và trung du) ngày 1-4/11 và 17-18/11. Tổng lượng mưa phổ biến 50-150mm, có nơi trên 200mm.
• Trung Bộ: Ghi nhận 3 đợt mưa lớn trong tháng 11 do KKL và bão, tập trung từ Huế đến Lâm Đồng. Đợt 16–20/11 nghiêm trọng nhất, nhiều nơi mưa 200–400mm/24h, cá biệt trên 600mm, kể cả Gia Lai – Lâm Đồng. TLM khu vực Hà Tĩnh – Khánh Hòa phổ biến phổ biến 300–700mm, riêng Quảng Trị – Quảng Ngãi 600–1000mm, có nơi trên 1500mm.
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Tây Nguyên ghi nhận 2 đợt mưa lớn (6–7/11, 16–18/11), nhiều nơi mưa rất to trên 100mm/ngày; tổng lượng mưa phổ biến 250–500mm. Nam Bộ mưa rải rác, một số điểm mưa lớn trên 100mm; tổng lượng mưa phổ biến 150–300mm, có nơi cao hơn.

Phân tích lượng mưa tháng 12

• Bắc Bộ: Thời tiết chủ đạo là khô ráo và rất ít mưa, ghi nhận khoảng 4-6 ngày xuất hiện mưa trong tháng (chủ yếu là mưa nhỏ, mưa rào nhẹ). TLM phổ biến dưới 30mm, cục bộ ở ven biển có nơi trên 50mm.
• Trung Bộ: Trung Bộ xuất hiện khoảng 4 đợt mưa diện rộng do gió mùa Đông Bắc, nổi bật là đợt mưa lớn 3–5/12. Mưa tập trung từ Quảng Trị đến Khánh Hòa, nhiều nơi mưa rất to trên 100mm/24h. TLM Thanh Hóa – Hà Tĩnh khoảng 20–80mm; Quảng Trị – Lâm Đồng 100–300mm; riêng Quảng Nam – Quảng Ngãi và Khánh Hòa 300–600mm, có nơi trên 800mm.
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Mưa dông giảm dần về cuối tháng, chủ yếu mưa rải rác; riêng Tây Nguyên có đợt mưa diện rộng 1–4/12, mưa vừa đến mưa to cục bộ. Nam Bộ xuất hiện một số điểm mưa to đầu tháng, nhưng từ nửa cuối tháng hầu như ít mưa, thời tiết nắng khô chiếm ưu thế. TLM phổ biến 20–80mm; riêng Cà Mau, vùng núi Lâm Đồng và ven biển TP.HCM đạt 100–200mm, có nơi cao hơn.

2. Ảnh hưởng của thời tiết đến các hồ đập

• Do ảnh hưởng của hoàn lưu sau bão MATMO (cơn bão số số 11) kết hợp với đới gió đông nam của áp cao cận nhiệt đới đã gây mưa rất lớn cho miền Bắc, tâm mưa lớn là Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Bắc Ninh và Hà Nội. Lượng mưa từ đêm 06/10 đến ngày 07/10 phổ biến từ 200-400 mm, riêng Thái Nguyên lượng mưa toàn tỉnh phổ biến từ 300-400mm, có nơi trên 560mm. Mưa lớn đã làm lũ trên các sông Cầu, Thương, Cà Lồ, Trung lên rất nhanh với 9 trạm vượt mức lũ lịch sử. Đỉnh lũ sông Cầu tại Gia Bảy vượt lịch sử năm 2024 là 1,09m, đỉnh lũ sông Thương tại Cầu Sơn vượt mức lịch sử 0,76m, trên sông Trung tại Hữu Lũng vượt lũ 1986 là 1,77m.
• Tại thủy điện Bắc Khê 1 (Lạng Sơn), bão gây ra sự cố vỡ 4-5m đập đất, nhưng rất may không gây thiệt hại về người.

(Nguồn: https://vnexpress.net/thiet-hai-gan-17-000-ty-dong-do-mua-lu-sau-bao-matmo-4951800.html).

• Từ 15/11 đến 21/11, do ảnh hưởng của không khí lạnh kết hợp gió đông hoạt động mạnh, khu vực Nam Trung Bộ xảy ra mưa rất lớn. Trong đó các địa phương từ Hà Tĩnh đến Huế mưa ngày 16-19/11 với tổng lượng mưa 100-350mm, riêng A Lưới 829mm. Vùng núi phía nam Huế đến Khánh Hòa mưa từ 16-21/11 với tổng lượng 300-700mm, phía nam 400-900mm, đặc biệt tại Sơn Hòa (Đăk Lăk) mưa 1069mm.
• Mưa lớn khiến lũ các sông từ Quảng Trị đến Khánh Hòa lên báo động hai, ba. Tại sông Ba ngày 20/11 lũ đạt đỉnh 40.99m, vượt lịch sử năm 1993 là 1.09m, tại Phú Lâm đạt đỉnh 5.4m, vượt lũ lịch sử 0.19m. Lũ trên sông Ba lên cao nhất trong 50 năm qua. Thủy điện Sông Ba Hạ đã phải tiến hành mở 12 cửa xả tràn với tổng lưu lượng xả 16.100 m3/s – mức cao nhất từ trước tới nay. Bên cạnh đó, hàng loạt hồ chứa thủy điện và thủy lợi ở Nam Trung Bộ những ngày qua phải tăng xả điều tiết sau mưa lũ kéo dài. Theo công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (Bộ Công thương), có 44 hồ thủy điện tại miền Trung vận hành xả lũ.

Nguồn: https://vnexpress.net/14-ky-luc-luong-mua-trong-thang-11-4988421.html

3. Hiệu quả sử dụng hệ thống Hỗ trợ vận hành hồ chứa HNT

• Trong đợt mưa từ 16-18/11/2025, những thông tin dự báo về lượng mưa, lưu lượng về hồ và kịch bản khuyến nghị trên phần mềm HNT đã hỗ trợ thủy điện tại Lâm Đồng trong việc nhận định quy mô trận lũ, từ đó lên phương án vận hành cửa van đảm bảo an toàn cho bản thân công trình, khu vực hạ du cũng như tuân thủ theo đúng quy định trong quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa.

Nhận định dự báo và khuyến nghị vận hành trong đợt mưa 16-18/11/2025 tại một thủy điện Lâm Đồng

4. Dự báo thời tiết quý I/2026

Xu hướng thời tiết

• Nhiệt độ: Nhận định trong tháng 1 KKL có xu hướng hoạt động mạnh vào nửa đầu tháng 1, từ nửa cuối tháng 1 xu hướng sẽ yếu dần khiến nền nhiệt chung ở Bắc Bộ tăng cao hơn cùng kỳ 2025. Do vậy mà các đợt mưa ở Trung Bộ cũng có xu hướng giảm và chủ yếu xảy ra ở diện rải rác, tập trung ở khu vực Quảng Trị – Quảng Ngãi. .
• Bão: Dự báo có khoảng 0-1 cơn Bão/ATNĐ hoạt động trên Biển Đông với xác suất thấp, không có khả năng ảnh hưởng đến đất liền

Dự báo lượng mưa tháng 1

Dự báo trong tháng có khoảng 4-5 đợt không khí lạnh, trong đó có 2-3 đợt mạnh. Các đợt KKL chủ yếu gây mưa cho khu vực Trung Bộ, khu vực Bắc Bộ có vài ngày mưa trước các đợt không khí lạnh.

• Khu vực Bắc Bộ: Từ 2-3 ngày xuất hiện mưa, mưa rào trước các đợt không khí lạnh, cục bộ có nơi mưa vừa, thời tiết chủ yếu là nắng hanh. Tổng lượng mưa phổ biến từ 10-50mm, vùng núi có nơi >50mm.
• Trung Bộ: Dự báo có khoảng 3 đợt mưa xảy ra từ Hà Tĩnh-ven biển tỉnh Gia Lai với trọng tâm mưa từ Huế-ven biển Quảng Ngãi. Tổng lượng mưa phổ biến từ 50-150mm, khu vực Huế-ven biển Quảng Ngãi từ 150-200mm.
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Thời tiết chủ đạo ít mưa, chỉ vài ngày có mưa dông về chiều và chiều tối và xảy ra chủ yếu tại khu vực Nam Bộ. Tây Nguyên có nơi cả tháng không xuất hiện mưa. Tổng lượng mưa Nam Bộ phổ biến từ 10-70mm, cao nguyên Trung Bộ <10mm.

Dự báo lượng mưa tháng 2

Dự báo các đợt KKL có xu hướng hoạt động yếu hơn so với tháng 1 và yếu hơn cùng kỳ tháng 2/2025, có khoảng 3-4 đợt KKL, chủ yếu là cường độ trung bình. Các đợt KKL chủ yếu gây mưa rào cho khu vực Trung Bộ

• Bắc Bộ: Lượng mưa phổ biến 10-40mm, chủ yếu là mưa nhỏ, mưa phùn; trong tháng có khoảng 3-4 ngày xảy ra mưa rào/mưa rào nhẹ do ảnh hưởng KKL kết hợp rãnh gió Tây trên cao.
• Trung Bộ: Lượng mưa phổ biến 10-50mm, riêng Hà Tĩnh – Quảng Ngãi lượng cao hơn từ 30-80mm, có nơi cao hơn. Trong tháng dự báo có khoảng 2 đợt mưa rào xảy ra ở Hà Tĩnh – Quảng Ngãi.
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Thời tiết chủ đạo khô hạn và rất ít mưa, lượng mưa phổ biến dưới 20mm, có nơi ở Tây Nguyên dự báo không mưa cả tháng.

Dự báo lượng mưa tháng 3

Dự báo có khoảng 3 đợt KKL xảy ra trong tháng, cường độ yếu đến trung bình. Các đợt KKL giai đoạn này thường suy yếu nhanh và lệch đông gây nên các đợt mưa phùn cho Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Đan xen đó là khoảng 2 đợt mưa rào xuất hiện do ảnh hưởng rãnh gió Tây trên cao, chủ yếu tập trung ở vùng núi và trung du Bắc Bộ.

• Bắc Bộ: Tổng lượng mưa phổ biến 30-70mm, vùng núi có nơi trên 90mm. Trong tháng dự báo có khoảng 2 đợt mưa rào rải rác xảy ra ở vùng núi và trung du. Thời tiết chủ đạo là nhiều mây, âm u kèm sương mù, có lúc mưa phùn.
• Trung Bộ: Khu vực Thanh Hóa – Quảng Ngãi nhiều ngày âm u, mưa mù, mưa phùn đan xen khoảng 1-2 đợt mưa rào rải rác; tổng lượng mưa cả tháng phổ biến 30-70mm, có nơi cao hơn. Khu vực Gia Lai – Lâm Đồng ít mưa, lượng phổ biến dưới 40mm.
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Cả tháng dự báo có khoảng 3-5 ngày xảy ra mưa dông diện rải rác, riêng khu vực vùng núi Lâm Đồng và tỉnh Đồng Nai có 5-8 ngày xảy ra mưa dông (tập trung vào chiều tối). Tổng lượng mưa phổ biến 5-40mm, cục bộ ở vùng núi Lâm Đồng có nơi trên 60mm.

5. Dự báo ảnh hưởng đến thời tiết thủy điện

Ảnh hưởng tích cực

Bước vào giai đoạn mùa khô và ít nước, thời tiết trên cả nước nhìn chung ít có sự biến động. Do vậy, trong quý I/2026 không có sự tác động của các hình thế mưa lũ gây mất an toàn và ảnh hưởng đến ổn định kết cấu hồ đập.

Ảnh hưởng tiêu cực

Một số thủy điện khu vực Bắc Bộ có thể đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lượng nước, đặc biệt trong giai đoạn tháng 1-3. Trước thực trạng này, các thủy điện cần tập trung vào hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn (KTTV) tự động để theo dõi sát sao diễn biến và mức suy giảm nguồn nước. Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, việc ứng dụng phần mềm công nghệ và chương trình hồ trợ ra quyết định vận hành sẽ giúp điều tiết hồ chứa, tối ưu hóa điện lượng và nâng cao hiệu quả kinh tế.