1. Tổng quan diễn biến thời tiết trên cả nước quý I/2026

Khí hậu quý I/2026

Xu hướng thời tiết

ENSO

ENSO quý I/2026 duy trì trạng thái La Nina yếu với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 quanh mức -0.5 độ C

Nhiệt độ

Quý I/2026 ghi nhận nắng nóng rải rác ở khu vực Đông Nam Bộ, xảy ra đợt nắng nóng từ 16-20/02 (sớm hơn TBNN). Ghi nhận 8 đợt KKL ảnh hưởng đến Bắc Bộ, trong đó có 2 đợt rét đậm – rét hại vào 06-10/01 và 22-25/01

Mưa

Khu vực Bắc & Trung Bộ ghi nhận 7-8 đợt mưa diện rộng xảy ra trong quý I/2026, chủ yếu là các đợt ngắn ngày. Riêng Trung Bộ xảy ra 3 đợt mưa kéo dài trên 4 ngày. Khu vực Tây Nguyên & Nam Bộ xảy ra 2 đợt mưa trái mùa vào cuối tháng 2 và tuần đầu tháng 3, trong đó đợt cuối tháng 2 có ngày xuất hiện mưa to đến rất to

Bão

Không xuất hiện bão trên Biển Đông trong quý I/2026

Phân tích lượng mưa tháng 1

• Bắc Bộ: Xảy ra 03 đợt mưa trong tháng 1 từ ngày 02-06/01, 21-22/01 và 24-25/0. Các đợt mưa chủ yếu là mưa nhỏ, mưa phùn với lượng <5mm/24h, riêng vùng núi có nơi >10mm
• Trung Bộ: Khu vực Hà Tĩnh-Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh Quảng Ngãi-Đăk Lăk, Khánh Hòa đã xảy ra 2 đợt mưa diện rộng từ ngày 02-06/01 và 21-24/01 với tổng lượng mưa (TLM) phổ biến từ 15-30mm, có nơi cao hơn
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Tây Nam Bộ xảy ra 01 đợt mưa trái mùa từ ngày 06-07/01 với lượng mưa nhỏ, phổ biến <10mm/24h

Phân tích lượng mưa tháng 2

• Bắc Bộ: Có nhiều ngày mưa nhỏ mưa phùn (tập trung giai đoạn 07-13/02 và 19-26/02) trong đó có ngày 08/02 và 23/02 cục bộ có mưa vừa, mưa to
• Trung Bộ: Khu vực các tỉnh từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và duyên hải trung bộ có 04 đợt mưa (01-03/02; 08-09/02; 17-20/02 và 22-26/02)
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Có 2 đợt mưa (đợt 01 ngày 11/02 xảy ra chủ yếu ở Nam Bộ, đợt 02: ngày 26-28/02) trong đó đợt 02 đã có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to với nhiều trạm ghi nhận mưa/24h vượt lịch sử nhiều năm trước

Phân tích lượng mưa tháng 3

• Bắc Bộ: Xuất hiện đợt mưa diện rộng từ 03-04/03, 08-09/03 và 29-30/03 với lượng mưa phổ biến <50mm/24h, những ngày khác chủ yếu xuất hiện sương mù và mưa nhỏ, mưa phùn rải rác
• Trung Bộ: Xuất hiện 2 đợt mưa diện rộng từ 03-06/03 tại khu vực Thanh Hóa – Quảng Ngãi và từ 09-15/03 tại các tỉnh từ Thanh Hóa – Đà Nẵng, Khánh Hòa và ven biển các tỉnh từ Quảng Ngãi – Đắk Lắk
• Tây Nguyên và Nam Bộ: Xảy ra đợt mưa dông vào ngày 05-07/03, cục bộ có nơi mưa vừa mưa to đạt 40-50mm/24h

2. Ảnh hưởng của thời tiết đến các hồ đập

Nhìn chung trong tháng 03/2026, tình hình thủy văn tại các hồ đập và trên các sông diễn biến như sau:

• Dòng chảy đến các hồ chứa lớn trên hệ thống sông Hồng phổ biến dao động theo điều tiết của thủy điện tuyến trên. Tổng lượng dòng chảy trên sông Đà đến hồ Hòa Bình và hạ lưu sông Hồng tại trạm Hà Nội cao hơn TBNN từ 36-96%, dòng chảy trên sông Thao tại trạm Yên Bái thấp hơn so với TBNN 73-89%, trên sông Lô tại trạm Tuyên Quang ở mức thấp hơn TBNN 48%.
• Lưu lượng dòng chảy trên sông Mã tại thủy điện Trung Sơn thấp hơn TBNN khoảng 11%, trên sông Chu tại thủy điện Hủa Na cao hơn TBNN cùng kỳ khoảng 106% và cao hơn cùng kỳ năm 2025 khoảng 73%.
• Lưu lượng dòng chảy đến hồ Bản Vẽ (trên sông Cả) cao hơn TBNN cùng kỳ khoảng 19% và cao hơn cùng kỳ năm 2025 khoảng 11%.
• Lưu lượng dòng chảy trung bình tháng 03/2026 trên sông Krông Ana tại trạm Giang Sơn cao hơn TBNN cùng kỳ 25% và thấp hơn 34% so với cùng kỳ năm 2025.
• Lượng dòng chảy trung bình tháng 03/2026 trên sông Đồng Nai tại trạm Tà Lài ở mức cao hơn TBNN cùng kỳ 32.8%.

(Nguồn tham khảo: Bản tin nhận định xu thế diễn biến thời tiết, thủy văn phục vụ quy trình vận hành liên hồ chứa các lưu vực sông trên cả nước – Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia).

3. Hiệu quả sử dụng hệ thống Hỗ trợ vận hành hồ chứa HNT

Trong bối cảnh bước vào thời kỳ mùa kiệt, việc duy trì mực nước hồ ở ngưỡng cao đóng vai trò then chốt nhằm đảm bảo cột nước phát điện tối ưu, duy trì dung tích điều tiết. Việc ứng dụng phần mềm HNT thông qua dữ liệu dự báo mưa, dự báo lưu lượng về hồ và tính năng xây dựng kịch bản mô phỏng vận hành giúp thủy điện có cơ hội duy trì mực nước hồ ở ngưỡng cao trình cao hơn, từ đó giảm suất tiêu hao và nâng cao hiệu suất chạy máy.

Ảnh: Phần mềm HNT hỗ trợ duy trì mực nước hồ ở ngưỡng cao cho một hồ chứa thủy điện tại Tuyên Quang trong mùa kiệt 2026

4. Dự báo thời tiết quý II/2026

Xu hướng thời tiết

• ENSO: Hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính
• Nhiệt độ: Nắng nóng sẽ xuất hiện theo từng đợt ngắn ngày trong tháng 4 ở Bắc Bộ và Trung Bộ, sau đó tần suất và cường độ tăng dần trong 2 tháng còn lại. Khu vực Nam Bộ thì ngược lại, nắng nóng gia tăng ở Nam Bộ trong tháng 4, sau đó thu hẹp và suy giảm dần trong tháng 5 và tháng 6
• Mưa: Đây là thời kỳ giao mùa nên các tỉnh Bắc Bộ cần đề phòng dông, lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh (tập trung trong tháng 4-5). Khu vực Nam Bộ chuyển từ mùa khô sang mùa mưa nên cũng lưu ý các đợt mưa dông mạnh
• Bão: Dự báo có khoảng 1-2 cơn bão/ATNĐ trên Biển Đông

Dự báo lượng mưa tháng 4

• Khu vực Bắc Bộ: Mưa dông có xu hướng gia tăng vào cuối tháng, xảy ra chủ yếu ở khu vực Tây Bắc Bộ và vùng núi phía Bắc, TLM tháng phổ biến 30-90mm, có nơi trên 100mm, thấp hơn 20-50% so với trung bình nhiều năm (TBNN). So với cùng kỳ năm 2025, dự báo lượng mưa phổ biến cao hơn; riêng Lai châu, Điện Biên, Sơn La có nơi thấp hơn
• Trung Bộ: Thời kỳ tương đối ít mưa tại khu vực Trung Bộ, ít khả năng xảy ra đợt mưa diện rộng. TLM tháng phổ biến từ 20-80mm, có nơi trên 90mm; riêng khu vực Bình Định – Khánh Hòa <20mm, thấp hơn 10-50% so với TBNN. So với cùng kỳ 2025, dự báo lượng mưa phổ biến cao hơn, riêng một số nơi sát Bắc Bắc Trung Bộ có xu hướng thấp hơn
• Tây Nguyên và Nam Bộ: TLM tháng dự báo từ 50-150mm tại khu vực Tây Nguyên và 10-50mm tại Nam Bộ, Đông Nam Bộ có nơi >70mm, thấp hơn từ 5-25% so với lượng mưa TBNN ở Tây Nguyên và 30-60% ở Nam Bộ. So với cùng kỳ 2025, lượng mưa dự báo thiếu hụt ở Tây Nguyên và cao hơn tại Nam Bộ

Dự báo lượng mưa tháng 5

• Bắc Bộ: Dự báo trong tháng có khoảng 3 đợt mưa dông trên diện rộng, riêng vùng núi Đông Bắc có 3-4 đợt, TLM tháng phổ biến 150-300mm (cao hơn TBNN từ 15-20%), có nơi cao hơn. So với cùng kỳ tháng 5/2025, dự báo lượng mưa phổ biến xấp xỉ và thấp hơn 10-40%; riêng Quảng Ninh – Hải Phòng lượng mưa cao hơn 40-80%
• Trung Bộ: Dự báo khu vực Bắc Trung Bộ có khoảng 2 đợt mưa, Nam Trung Bộ chủ yếu xảy ra mưa rải rác với khoảng 1-2 đợt (ít khả năng xuất hiện mưa diện rộng). Khu vực duyên hải Hà Tĩnh – Khánh Hòa dự báo có TLM phổ biến 60-150mm, các tỉnh khác mưa từ 100-200mm, có nơi cao hơn. So với cùng kỳ 2025, lượng mưa dự báo sẽ thấp hơn từ 10-50% ở khu vực Thanh Hóa – Quảng Trị, xấp xỉ ở khu vực duyên hải Huế – Lâm Đồng
• Tây Nguyên và Nam Bộ: TLM dự báo phổ biến từ 150-250mm (khu vực vùng núi Lâm Đồng, Gia Lai và An Giang, Cà Mau có mưa nhiều hơn các nơi khác); lượng mưa dự báo xấp xỉ so với TBNN. So với cùng kỳ 2025, khu vực Tây Nguyên lượng mưa ở mức xấp xỉ, khu vực Nam Bộ thấp hơn từ 10-40%

Dự báo lượng mưa tháng 6

• Bắc Bộ: Trong tháng 6, TLM khu vực Bắc Bộ phổ biến 200-450mm. Hầu hết mưa tăng 10-50% so với TBNN. So với cùng kỳ 2025, khu vực phía Tây phổ biến ít mưa hơn nhưng khu vực phía Đông lại có xu hướng nhiều mưa hơn
• Trung Bộ: TLM trong tháng phổ biến 80-200mm, một số nơi có lượng mưa trên 200mm ở khu vực Bắc Trung Bộ. So với năm 2025, tháng 6 năm nay có xu hướng nhiều mưa hơn tại khu vực Bắc Trung Bộ, trong khi khu vực Trung và Nam Trung Bộ có xu hướng hụt mưa nhiều
• Tây Nguyên và Nam Bộ: TLM dự báo phổ biến 170-280mm, một số nơi có tổng lượng mưa vượt ngưỡng 300mm. So với TBNN và so với cùng kỳ năm 2025, mưa có xu hướng hụt 10-20%

5. Dự báo ảnh hưởng đến thời tiết thủy điện

Ảnh hưởng tích cực

Từ tháng 04, có khả năng xuất hiện những đợt mưa chuyển mùa ở khu vực Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Trong tháng 05-06, mưa xuất hiện với tần suất dày hơn, cường độ lớn hơn và có thể gây ra những trận lũ tiểu mãn, đặc biệt ở khu vực vùng núi phía Bắc. Đây sẽ là lượng nước bổ sung đáng kể, giúp gia tăng điện lượng và thu nhập cho các nhà máy thủy điện.

Ảnh hưởng tiêu cực

Những trận mưa trong giai đoạn chuyển mùa thường có tính chất cục bộ, không có tính quy luật và khó dự báo. Điều này có thể gây bị động trong vận hành hồ chứa của các thủy điện không kịp điều chỉnh hạ mực nước hồ để đón lũ, dẫn đến những thiệt hại về kinh tế nếu không huy động chạy máy trước khi lũ về, gây mất sản lượng và doanh thu bán điện.